2005 zeszyt 1

Powrót do zeszytu

Tom 21, zeszyt 1

Artykuł

Wpływ reakcji autoimmunologicznej na procesy regeneracji w ośrodkowym układzie nerwowym

Ewa Bałkowiec-Iskra1, Iwona Kurkowska-Jastrzębska2, Anna Członkowska1,2, Andrzej Członkowski1
1. Katedra i Zakład Farmakologii Doświadczalnej i Klinicznej Akademii Medycznej w Warszawie
2. II Klinika Neurologiczna Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie
Farmakoterapia w Psychiatrii i Neurologii, 2005, 1, 61-70
Słowa kluczowe: choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, limfocyty T, neurodegeneracja, neurotrofiny

Wiele danych wskazuje na możliwość udziału reakcji zapalnej w patogenezie chorób degeneracyjnych. W większości procesów degeneracyjnych, również doświadczalnych, typową reakcją w ośrodkowym układzie nerwowym (oun) jest pobudzenie komórek gleju i rozwój zapalenia. W chorobie Alzheimera na przykład, gdzie stwierdzono obecność w oun pobudzonych komórek mikrogleju, limfocytów, aktywację układu dopełniacza, wzrost ekspresji wielu cytokin, a także białek ostrej fazy, udział czynników zapalnych w patomechanizmie niszczenia komórek nerwowych jest chyba najlepiej udokumentowany. W ostatnich latach stwierdzono również nasiloną reakcję zapalną w istocie czarnej i prążkowiu w przebiegu choroby Parkinsona (chP).
Ostatnie lata przyniosły nowe dane dotyczące wpływu reakcji zapalnej na procesy neurodegeneracyjne, a szczególnie potencjalnie protekcyjnego działania limfocytów. Wykazano, iż obecność autoreaktywnych limfocytów T specyficznych dla białek mieliny, w miejscu urazu układu nerwowego, ochrania neurony przed procesami wtórnej degeneracji, zaś obecność makrofagów pobudza procesy regeneracji. Wykazano również, że podanie z zewnątrz autoreaktywnych limfocytów T, specyficznych dla białek mieliny lub ich czynna indukcja za pomocą jednego z białek mieliny ogranicza znacznie obszar i konsekwencje uszkodzenia komórek nerwowych. Wskazuje to, że obecność autoreaktywnych limfocytów T może mieć działanie ochronne w stosunku do komórek nerwowych uszkodzonych przez inne czynniki. Dokładna ocena udziału reakcji zapalnej w przebiegu neurodegeneracji może przyczynić się do poprawienia strategii terapeutycznych stosowanych w profilaktyce i leczeniu chorób degeneracyjnych układu nerwowego.